دستگاه بسته بندی یونجه چیست؟ بررسی نحوه عملکرد، انواع و کاربردها
یونجه یکی از مهم ترین منابع علوفه ای مورد استفاده در دامداری ها و واحدهای پرورش دام است و نحوه جمع آوری، فشرده سازی و نگهداری آن تأثیر مستقیمی بر کیفیت و میزان ضایعات این محصول دارد. یونجه پس از برداشت، حجم زیادی دارد و اگر به صورت فله ای نگهداری یا جابه جا شود، فضای زیادی اشغال می کند و حمل آن نیز دشوارتر خواهد بود. به همین دلیل در بسیاری از واحدهای کشاورزی از دستگاه بسته بندی یونجه یا تجهیزات پرس و عدل بندی علوفه استفاده می شود.
این دستگاه بسته بندی با جمع آوری و فشرده کردن یونجه، آن را به شکل عدل های منظم تبدیل می کند. بسته به نوع دستگاه، عدل تولیدشده می تواند با نخ، توری یا در مدل های مخصوص علوفه مرطوب و سیلاژ، با فیلم استرچ پوشانده شود. به این ترتیب حجم علوفه کاهش پیدا کرده و شرایط مناسب تری برای حمل، جابه جایی و نگهداری آن فراهم می شود.
دستگاه بسته بندی یونجه چیست؟
دستگاه بسته بندی یونجه مجموعه ای از تجهیزات مکانیکی و هیدرولیکی است که برای جمع آوری، فشرده سازی و عدل بندی یونجه و سایر علوفه ها مورد استفاده قرار می گیرد. در اصطلاحات تخصصی کشاورزی، بخش اصلی این دستگاه معمولاً با عنوان Baler یا بیلر شناخته می شود.
بیلر علوفه را از روی زمین جمع آوری کرده و آن را وارد محفظه مخصوص فشرده سازی می کند. در این محفظه، یونجه تحت فشار قرار گرفته و به شکل یک عدل مشخص درمی آید. پس از رسیدن عدل به اندازه یا تراکم موردنظر، سیستم بستن دستگاه آن را با نخ یا توری مهار می کند.
در برخی مدل ها، فرآیند به همین مرحله پایان نمی یابد و عدل وارد قسمت دیگری به نام Wrapper می شود. این قسمت عدل را با فیلم استرچ می پوشاند و برای بسته بندی علوفه مرطوب و تولید Baleage یا سیلاژ مورد استفاده قرار می گیرد.
دستگاه بسته بندی یونجه چگونه کار می کند؟
فرآیند عملکرد دستگاه بسته بندی علوفه و یونجه را می توان در چند مرحله اصلی بررسی کرد.
جمع آوری یونجه
ابتدا کاه و یونجه برداشت شده روی زمین توسط قسمت جمع آوری دستگاه یا Pickup جمع می شود. معمولاً علوفه پیش از ورود به دستگاه به صورت ردیف هایی روی زمین قرار گرفته است تا سیستم Pickup بتواند آن را با سرعت و نظم بیشتری جمع آوری کند.
این قسمت نقش مهمی در عملکرد دستگاه دارد؛ زیرا اگر یونجه به شکل مناسبی وارد محفظه نشود، تراکم عدل و یکنواختی آن نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
انتقال علوفه به محفظه پرس
پس از جمع آوری، یونجه توسط سیستم انتقال وارد محفظه فشرده سازی می شود. طراحی این بخش با توجه به نوع دستگاه متفاوت است و می تواند از مکانیزم های مختلفی برای انتقال یکنواخت علوفه استفاده کند.
هدف اصلی این مرحله، توزیع مناسب یونجه در محفظه و جلوگیری از تشکیل توده های نامنظم است.
فشرده سازی یونجه
مهم ترین بخش فرآیند در محفظه پرس انجام می شود. یونجه توسط تسمه ها، غلتک ها، پیستون یا سایر مکانیزم های مکانیکی فشرده می شود تا حجم آن کاهش پیدا کرده و عدل شکل بگیرد.
میزان تراکم به عواملی مانند نوع علوفه، رطوبت، اندازه عدل و تنظیمات دستگاه بستگی دارد. تراکم مناسب باعث می شود عدل شکل خود را بهتر حفظ کند و جابه جایی آن نیز آسان تر شود.
تشکیل عدل
پس از رسیدن علوفه به اندازه و تراکم تعیین شده، عدل آماده بسته شدن می شود. شکل عدل به نوع دستگاه بستگی دارد و می تواند گرد یا مکعبی باشد.
در دستگاه های بیلر گرد، علوفه معمولاً درون محفظه چرخانده شده و به شکل استوانه ای یا گرد درمی آید. در مدل های مکعبی، سیستم فشرده سازی علوفه را به شکل بسته های مکعبی منظم تولید می کند.
بستن عدل
برای اینکه عدل پس از خروج از دستگاه باز نشود، باید با یک سیستم مهارکننده بسته شود. یکی از روش های متداول استفاده از نخ است. در برخی دستگاه ها نیز از Net Wrap یا توری مخصوص استفاده می شود.
انتخاب روش بستن عدل به نوع دستگاه و کاربرد آن بستگی دارد.
در بعضی موارد ممکن است نیاز به دستگاه کیسه پرکن برای پرکردن یونجه و علوفه در گونی و کیسه های حجمی و بزرگ باشد.
دستگاه بسته بندی یونجه با دستگاه یونجه پرس چه تفاوتی دارد؟
عبارت «دستگاه بسته بندی یونجه» در بازار ممکن است برای چند نوع دستگاه به کار رود و همین موضوع گاهی باعث ایجاد ابهام می شود.
دستگاه یونجه پرس یا بیلر وظیفه اصلی خود را روی جمع آوری و فشرده سازی علوفه و تشکیل عدل انجام می دهد. در مقابل، دستگاهی که علاوه بر پرس، عملیات پیچیدن فیلم دور عدل را نیز انجام می دهد، معمولاً به عنوان Baler Wrapper شناخته می شود.
بنابراین هر دستگاه Baler Wrapper یک سیستم پرس و بسته بندی کامل تر محسوب می شود، اما هر یونجه پرس الزاماً مجهز به سیستم بسته بندی فیلم نیست.
انواع دستگاه بسته بندی یونجه
با توجه به نوع عدل، نوع علوفه و روش بسته بندی، دستگاه های مورد استفاده در این زمینه انواع مختلفی دارند.
دستگاه پرس یونجه گرد
در این مدل، یونجه داخل محفظه به شکل عدل گرد فشرده می شود. عدل های گرد معمولاً برای ذخیره سازی و جابه جایی در مزارع و دامداری ها کاربرد زیادی دارند.
یکی از مزیت های این شکل عدل، مکانیزم نسبتاً مناسب برای تشکیل و تخلیه سریع آن است.
دستگاه پرس یونجه مکعبی
در مدل های مکعبی، علوفه پس از فشرده سازی به شکل بسته های مکعبی خارج می شود. این نوع عدل ها به دلیل شکل هندسی منظم، امکان چیدمان مناسبی در انبار و هنگام حمل ونقل دارند.
اندازه و وزن عدل در این دستگاه ها می تواند بر اساس مدل و تنظیمات دستگاه متفاوت باشد.
دستگاه بسته بندی یونجه خشک
برای یونجه خشک، هدف اصلی معمولاً کاهش حجم، فشرده سازی و تشکیل عدل قابل حمل و نگهداری است. بسته به نوع دستگاه، عدل می تواند با نخ یا توری بسته شود.
در این نوع کاربرد، وضعیت رطوبت یونجه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نگهداری علوفه با رطوبت نامناسب می تواند باعث افزایش احتمال کپک زدگی، گرم شدن و کاهش کیفیت علوفه شود.
دستگاه بسته بندی سیلاژ
در بسته بندی سیلاژ، شرایط با یونجه خشک متفاوت است. علوفه با رطوبت بالاتر پس از فشرده شدن، با فیلم مخصوص پوشانده می شود تا تماس آن با اکسیژن کاهش پیدا کند.
در این حالت، دستگاه ممکن است از دو بخش اصلی تشکیل شود:
Baler + Wrapper
بخش اول عدل را تشکیل می دهد و بخش دوم فیلم را به دور عدل می پیچد.
تفاوت بسته بندی یونجه خشک و سیلاژ
یکی از مهم ترین موضوعات در استفاده از تجهیزات بسته بندی علوفه، تفاوت بین یونجه خشک و علوفه ای است که برای سیلاژ آماده می شود.
در یونجه خشک، هدف اصلی نگهداری علوفه با کمترین میزان رطوبت مناسب و جلوگیری از جذب رطوبت محیط است. بنابراین تشکیل عدل متراکم و پوشش مناسب آن اهمیت زیادی دارد.
اما در سیلاژ، علوفه با رطوبت بیشتری بسته بندی می شود و فیلم استرچ نقش بسیار مهمی در محدود کردن ورود اکسیژن دارد. در این فرآیند، پوشش مناسب عدل به ایجاد شرایط لازم برای تخمیر کمک می کند.
به همین دلیل، فیلم معمولی جایگزین فیلم تخصصی سیلاژ نیست و دستگاه نیز باید برای انجام عملیات Wrapper طراحی شده باشد.
چه موادی را می توان با دستگاه بسته بندی علوفه بسته بندی کرد؟
کاربرد دستگاه تنها به یونجه محدود نمی شود و بسته به طراحی دستگاه، امکان استفاده از آن برای انواع مختلف علوفه وجود دارد.
از جمله مواد قابل استفاده می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- یونجه
- کاه
- شبدر
- علف های خشک
- برخی گیاهان علوفه ای
- بقایای گیاهی مناسب برای عدل بندی
- علوفه مورد استفاده برای سیلاژ
البته قابلیت کار با هر ماده به مشخصات فنی دستگاه، طول ساقه، میزان رطوبت، چگالی محصول و طراحی سیستم Pickup و محفظه پرس بستگی دارد. برای بسته بندی بذر های دانه ای می توانید از دستگاه بسته بندی چهارطرف دوخت زامکو استفاده کنید.
کاربرد دستگاه بسته بندی یونجه
دستگاه های پرس و بسته بندی علوفه در بخش های مختلف کشاورزی و دامپروری کاربرد دارند.
دامداری ها و گاوداری ها
یکی از مهم ترین کاربردهای این دستگاه ها، آماده سازی و ذخیره علوفه مورد استفاده در دامداری است. عدل بندی باعث می شود حجم علوفه کاهش پیدا کرده و جابه جایی آن ساده تر شود.
مزارع تولید علوفه
مزارعی که مقدار زیادی یونجه یا سایر علوفه ها تولید می کنند، می توانند با استفاده از بیلر عملیات جمع آوری و عدل بندی را مکانیزه کنند.
مراکز تولید خوراک دام
در مراکز مرتبط با تهیه و نگهداری خوراک دام، بسته بندی منظم علوفه می تواند فرآیند حمل و انبارش را ساده تر کند.
تولید و نگهداری سیلاژ
در مدل های مجهز به Wrapper، عدل های علوفه می توانند برای تهیه Baleage مورد استفاده قرار بگیرند.
خدمات مکانیزاسیون کشاورزی
برخی مجموعه ها نیز از دستگاه های بیلر به عنوان بخشی از خدمات مکانیزه کشاورزی استفاده می کنند و عملیات جمع آوری و عدل بندی علوفه را برای مزارع مختلف انجام می دهند.
مزایای استفاده از دستگاه بسته بندی یونجه
استفاده از تجهیزات مکانیزه برای پرس و عدل بندی علوفه مزایای مختلفی دارد.
کاهش حجم علوفه
فشرده سازی باعث می شود یونجه نسبت به حالت فله ای فضای بسیار کمتری اشغال کند. این موضوع برای حمل و ذخیره سازی اهمیت زیادی دارد.
سهولت جابه جایی
عدل های فشرده را می توان با تجهیزات مناسب مانند تراکتور، لیفتراک و ادوات حمل جابه جا کرد.
افزایش سرعت عملیات
در مقایسه با جمع آوری و بسته بندی دستی، دستگاه بیلر می تواند عملیات عدل بندی را با سرعت بسیار بالاتری انجام دهد.
کاهش نیاز به نیروی انسانی
مکانیزه شدن فرآیند باعث می شود بخش زیادی از عملیات جمع آوری و فشرده سازی توسط دستگاه انجام شود.
نظم بیشتر در انبارداری
عدل های دارای ابعاد مشخص، امکان چیدمان منظم تری نسبت به علوفه فله ای دارند.
کاهش ضایعات ناشی از جابه جایی
فشرده سازی و بسته بندی مناسب می تواند از پراکنده شدن بخشی از علوفه در زمان جابه جایی جلوگیری کند.
اهمیت رطوبت در بسته بندی یونجه
رطوبت یکی از عوامل بسیار مهم در کیفیت نگهداری علوفه است. یونجه خشک برای ذخیره سازی باید در شرایط مناسبی از نظر رطوبت قرار داشته باشد. اگر علوفه بیش از حد مرطوب بسته بندی شود، احتمال گرم شدن و رشد کپک افزایش پیدا می کند.
در مقابل، در فرآیند تولید سیلاژ، وجود رطوبت مناسب ضروری است و علوفه پس از فشرده سازی با فیلم مخصوص پوشانده می شود.
بنابراین دستگاه بسته بندی به تنهایی تضمین کننده کیفیت علوفه نیست و عواملی مانند زمان برداشت، رطوبت، نحوه خشک شدن، تراکم عدل، کیفیت فیلم و شرایط انبارداری نیز اهمیت دارند.
اجزای اصلی دستگاه بسته بندی یونجه
ساختار دستگاه با توجه به مدل متفاوت است، اما یک سیستم بیلر یا Baler Wrapper معمولاً شامل قسمت های زیر است:
- شاسی اصلی
- سیستم Pickup
- سیستم انتقال علوفه
- محفظه فشرده سازی
- غلتک ها یا تسمه های پرس
- سیستم انتقال قدرت
- مکانیزم تشکیل عدل
- سیستم بستن عدل
- واحد Wrapper در مدل های سیلاژ
- نگهدارنده رول فیلم
- سیستم کشش فیلم
- سیستم برش فیلم
- سیستم تخلیه عدل
- مدار هیدرولیک
- سنسورها و تجهیزات کنترلی
در مدل های پیشرفته تر ممکن است سیستم های اتوماتیک برای تشخیص اندازه عدل، کنترل فرآیند بسته بندی و مدیریت عملیات نیز در نظر گرفته شود.
نقش تراکم در کیفیت عدل یونجه
تراکم یکی از مهم ترین پارامترهای عملکرد بیلر است. اگر عدل بیش از حد شل باشد، حجم آن افزایش پیدا می کند و در هنگام جابه جایی یا ذخیره سازی ممکن است شکل خود را از دست بدهد.
از طرف دیگر، تنظیمات تراکم باید متناسب با نوع علوفه و شرایط محصول انجام شود. به همین دلیل یک تنظیم ثابت برای تمام انواع یونجه و علوفه وجود ندارد.
هدف، تولید عدلی است که ضمن داشتن شکل مناسب، تراکم یکنواختی در بخش های مختلف داشته باشد.
فیلم استرچ چه نقشی در بسته بندی سیلاژ دارد؟
در سیستم های Baler Wrapper، پس از تشکیل عدل، فیلم استرچ چندین دور به صورت منظم به دور آن پیچیده می شود.
این فیلم باید بخش های مختلف عدل را به شکل مناسب پوشش دهد. تعداد لایه ها، میزان کشش فیلم، هم پوشانی لایه ها و کیفیت خود فیلم از عوامل مهم در ایجاد پوشش مناسب هستند.
پوشش ناقص می تواند باعث ورود هوا و کاهش کیفیت فرآیند نگهداری سیلاژ شود.
مرتبط: دستگاه استرچ پالت
تفاوت نخ، توری و فیلم استرچ
هر یک از این مواد کاربرد متفاوتی دارند.
- نخ: برای مهار عدل و حفظ شکل آن استفاده می شود.
- توری: در بسیاری از بیلرهای گرد برای بسته شدن سریع عدل کاربرد دارد و پوشش مناسبی روی سطح عدل ایجاد می کند.
- فیلم استرچ: برای بسته بندی عدل های علوفه مرطوب و فرآیند Baleage استفاده می شود و وظیفه آن ایجاد یک پوشش مناسب و محدودکردن ورود اکسیژن است.
بنابراین نمی توان این سه روش را جایگزین یکدیگر دانست؛ کاربرد هر کدام به نوع محصول و هدف نگهداری بستگی دارد.
دستگاه بسته بندی یونجه چه تفاوتی با بسته بندی معمولی دارد؟
در بسته بندی محصولات غذایی، پودری یا گرانولی، هدف معمولاً قرار دادن محصول در یک کیسه، قوطی یا بسته مشخص است. اما در بسته بندی یونجه، ابتدا باید محصول جمع آوری و فشرده شود و سپس به شکل یک عدل مناسب برای حمل و نگهداری درآید.
به همین دلیل، دستگاه بسته بندی یونجه بیشتر یک سیستم جمع آوری، پرس، عدل بندی و در برخی مدل ها Wrapping محسوب می شود و ساختار آن با دستگاه های بسته بندی متداول صنایع غذایی تفاوت اساسی دارد.
نکات مهم در استفاده از دستگاه بسته بندی یونجه
برای دستیابی به عملکرد مناسب، فقط خود دستگاه اهمیت ندارد و شرایط کار نیز باید کنترل شود.
نوع و میزان رطوبت علوفه، وضعیت ردیف های یونجه روی زمین، سرعت حرکت دستگاه، تنظیم تراکم، کیفیت نخ یا توری و در مدل های Wrapper، کیفیت و کشش فیلم همگی روی نتیجه نهایی اثر دارند.
همچنین سرویس دوره ای قسمت های متحرک، بررسی تسمه ها و غلتک ها، کنترل سیستم انتقال قدرت و رسیدگی به تجهیزات هیدرولیکی می تواند در حفظ عملکرد مناسب دستگاه مؤثر باشد.
جمع بندی
دستگاه بسته بندی کاه و یونجه یکی از تجهیزات مهم در مکانیزه کردن فرآیند جمع آوری و آماده سازی علوفه است. این دستگاه با دریافت یونجه یا علوفه از سطح مزرعه، آن را فشرده کرده و به شکل عدل های منظم درمی آورد. عدل تولیدشده می تواند با نخ یا توری مهار شود و در مدل های مجهز به سیستم Wrapper، برای تولید بسته های سیلاژ با فیلم استرچ پوشانده شود.
انتخاب نوع دستگاه به عواملی مانند نوع علوفه، میزان رطوبت، شکل و اندازه عدل موردنظر، ظرفیت کاری و روش نگهداری محصول بستگی دارد. در نتیجه، بیلر یونجه، دستگاه پرس علوفه و Baler Wrapper را نباید یک دستگاه کاملاً یکسان در نظر گرفت؛ هرکدام برای شرایط و فرآیند مشخصی طراحی شده اند.
در مجموع، استفاده صحیح از تجهیزات پرس و بسته بندی علوفه می تواند فرآیند جمع آوری، فشرده سازی، حمل و نگهداری یونجه را منظم تر و مکانیزه تر کند و در صورت استفاده از سیستم Wrapper، امکان آماده سازی علوفه برای فرآیند Baleage و سیلاژ نیز فراهم شود.
